U tế bào quanh mạch trong khoang mũi và các xoang cạnh mũi là một loại u hiếm gặp, chiếm khoảng 0,5% tổng số các khối u mũi xoang. Khối u này thường ảnh hưởng đến một bên khoang mũi; trong một số trường hợp, u có thể lan đồng thời vào xoang hàm trên và xoang sàng, và nếu không được điều trị kịp thời có khả năng xâm lấn đến nền sọ.

Các khối u vùng mũi xoang thường biểu hiện với những triệu chứng phổ biến như chảy máu mũi (78%), nghẹt mũi (52%), đau đầu; ở giai đoạn tiến triển có thể xuất hiện đau mặt, rối loạn thị giác và lồi mắt. Do tính chất hiếm gặp cùng với các biểu hiện lâm sàng không đặc hiệu trong thời gian dài, việc chẩn đoán và điều trị bệnh lý này vẫn là một thách thức đối với các bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn khối u vẫn là phương pháp điều trị được ưu tiên bên cạnh các lựa chọn xạ trị, với tiên lượng nhìn chung thuận lợi. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu lấy bỏ triệt để khối u đồng thời đảm bảo yếu tố thẩm mỹ cho người bệnh, các đường mổ nội soi có hỗ trợ khoan được ưu tiên thay cho đường mổ hở, giúp tiếp cận tổn thương hiệu quả và ít xâm lấn hơn.

Vừa qua, Khoa Tai Mũi Họng – Mắt - Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế đã thực hiện phẫu thuật nội soi với đường mổ Denker cải tiến để lấy khối u tế bào quanh mạch mũi xoang cho một bệnh nhân nam 53 tuổi. Bệnh nhân nhập viện vì nghẹt mũi, chảy mũi, giảm khứu giác, đau nhức mặt và chảy nước mắt bên phải trong 6 tháng. Khám nội soi ghi nhận khối u hốc mũi phải đẩy lệch cuốn mũi dưới, chiếm phức hợp lỗ ngách phải, kèm hình ảnh tiêu xương và xâm lấn vào hố dưới thái dương.

Hình 1. Hình ảnh khối u tế bào quanh mạch mũi xoang. A, Hình ảnh chụp cắt lớp vi tính khối u (hình ngôi sao) gây tiêu xương (mũi tên xanh dương); B, Hình ảnh khối u đẩy ổ mắt và xoang hàm; C và D, Hình ảnh cộng hưởng từ khối lan lên xoang sàng và cửa mũi sau

Với kỹ thuật phẫu thuật mới kết hợp sử dụng mũi khoan kim cương, phẫu thuật viên có thể đưa dụng cụ vào trong xoang một cách thuận lợi, đồng thời tăng khả năng quan sát và tiếp cận để xử trí các khối u nằm ở thành trước dưới hoặc thành trong dưới của xoang hàm. Việc khoan mở thành trong dưới xoang hàm giúp các thao tác phẫu thuật được thực hiện dễ dàng hơn nhờ phẫu trường rộng và cho phép sử dụng dụng cụ linh hoạt. Ngoài ra, kỹ thuật này còn giúp mở rộng lỗ thông xoang hàm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc súc rửa và vệ sinh lòng xoang sau mổ, từ đó góp phần thúc đẩy quá trình lành thương.

Hình 2. Hình ảnh khối u trong mổ. A, Khối u (hình ngôi sao) đẩy dồn ống lệ tỵ (hình hoa thị) vào trong khiến bệnh nhân chảy nước mắt; B, Khối u làm tiêu xương thành sau xoang hàm (mũi tên vàng), bộc lộ động mạch hàm trong và mỡ hố dưới thái dương; C, Lấy sạch khối u và đặt vật liệu cầm máu tự tiêu.

Hậu phẫu, bệnh nhân hồi phục tốt với chức năng thở mũi hoàn toàn bình thường, không ghi nhận biến dạng vùng mặt và không cần đặt nhiều vật liệu cầm máu; thời gian nằm viện được rút ngắn còn 1–2 ngày. Kỹ thuật này cho thấy tính an toàn và hiệu quả cao nhờ khả năng tiếp cận trực tiếp tổn thương với mức độ xâm lấn tối thiểu.

Phẫu thuật nội soi Denker cải tiến, có hỗ trợ khoan kim cương, không chỉ khắc phục những hạn chế của đường mổ hở và nội soi mũi xoang kinh điển mà còn mở rộng chỉ định trong xử trí các khối u lành tính và ác tính tại xoang hàm, hố chân bướm-khẩu cái và hố dưới thái dương. Việc triển khai thường quy kỹ thuật này khẳng định năng lực chuyên môn và định hướng phát triển các phương pháp phẫu thuật hiện đại, ít xâm lấn của Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế, góp phần tối ưu hóa kết quả điều trị, rút ngắn thời gian nằm viện và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh

Phẫu thuật viên: Tiến sĩ, Bác sĩ Hoàng Phước Minh; Thạc sĩ Nguyễn Như Nguyên Anh; Bác sĩ Lê Mỹ Duyên

Khoa TMH-M-RHM, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế