Kiến thức Y khoa | Bước Đầu Triển Khai Phục Hồi Chức Năng Chi Trên Bằng Công Nghệ Thực Tế Ảo Tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Huế

ThS Tôn Thất Minh Đạt - Khoa Phục Hồi Chức Năng

Trong những năm gần đây, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều hướng tiếp cận mới trong lĩnh vực phục hồi chức năng. Bên cạnh các hệ thống robot hay thực tế ảo chuyên dụng có chi phí cao, nhiều nhóm nghiên cứu trên thế giới đang hướng đến các giải pháp sử dụng camera và thị giác máy tính (Computer Vision) nhằm tạo ra những công cụ tập luyện có khả năng triển khai rộng rãi trong thực hành lâm sàng.

Xuất phát từ nhu cầu thực tế tại các cơ sở phục hồi chức năng, nơi số lượng người bệnh cần tập luyện chi trên ngày càng tăng trong khi nguồn lực và trang thiết bị còn nhiều hạn chế, nhóm nghiên cứu Kỹ nghệ Phục hồi (RehabTech) của Khoa Phục hồi chức năng – Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế đã bắt đầu nghiên cứu và phát triển hệ thống RehabReach. Mục tiêu của dự án là xây dựng một nền tảng phục hồi chức năng chi trên có chi phí hợp lý, dễ triển khai, thân thiện với người sử dụng và phù hợp với điều kiện thực hành tại Việt Nam cũng như các quốc gia đang phát triển.

Sau một thời gian nghiên cứu, thiết kế và hoàn thiện nhiều phiên bản thử nghiệm, RehabReach đã được phát triển thành một hệ thống phục hồi chức năng sử dụng webcam thông thường kết hợp công nghệ Computer Vision để nhận diện chuyển động của người bệnh theo thời gian thực. Hệ thống cho phép người bệnh tương tác với các trò chơi phục hồi chức năng mà không cần robot, kính thực tế ảo hay cảm biến đeo trên cơ thể, đồng thời cung cấp phản hồi trực quan và âm thanh ngay trong quá trình tập luyện.

Các bài tập trong RehabReach không được xây dựng theo hướng trò chơi giải trí đơn thuần mà được thiết kế dựa trên các mục tiêu lâm sàng cụ thể như cải thiện tầm vận động, kiểm soát vận động, thao tác bàn tay, hoạt động sinh hoạt hằng ngày (ADL), phối hợp vận động chức năng và nhận thức vận động. Hệ thống hiện tích hợp 17 bài tập tương tác với nhiều mức độ khó khác nhau, cho phép kỹ thuật viên lựa chọn và cá thể hóa chương trình luyện tập phù hợp với từng người bệnh.

Hình 1. Màn hình bài tập (bài Thả bóng vào rổ) trực quan với các thông số tên bài, thời gian và các nút chức năng.

Để đánh giá tính khả thi của hệ thống trong môi trường thực hành lâm sàng, trong tháng 6/2026, hệ thống RehabReach đã được triển khai thử nghiệm bước đầu trên 21 người bệnh có chỉ định phục hồi chức năng chi trên tại Khoa Phục hồi chức năng – Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế . Trong quá trình thử nghiệm, người bệnh được trải nghiệm các bài tập tương tác dưới sự hướng dẫn của bác sĩ và kỹ thuật viên phục hồi chức năng, đồng thời đánh giá về mức độ dễ sử dụng, tính trực quan và mức độ hứng thú khi tập luyện.

Kết quả khảo sát bước đầu cho thấy đa số người bệnh có thể nhanh chóng làm quen với hệ thống sau thời gian hướng dẫn ngắn. Các bài tập tương tác tạo được sự hứng thú, giúp tăng mức độ tham gia trong quá trình luyện tập. Về phía nhân viên y tế, hệ thống được đánh giá có giao diện trực quan, thao tác đơn giản và thuận lợi để tích hợp vào quy trình phục hồi chức năng hiện có. Những góp ý thu nhận trong quá trình thử nghiệm chủ yếu tập trung vào việc tiếp tục mở rộng thư viện bài tập, bổ sung thêm các chức năng hỗ trợ và hoàn thiện trải nghiệm người dùng.

Đợt thử nghiệm này là một bước quan trọng trong quá trình hoàn thiện RehabReach trước khi triển khai ở quy mô rộng hơn. Các dữ liệu thu được sẽ tiếp tục được nhóm nghiên cứu phân tích nhằm tối ưu hóa thuật toán nhận diện, cải thiện giao diện người dùng và phát triển thêm các tính năng hỗ trợ đánh giá, theo dõi tiến triển cũng như báo cáo lâm sàng.

Việc nghiên cứu và phát triển RehabReach là một trong những định hướng của nhóm chuyên gia Phục hồi chức năng - Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế trong việc ứng dụng các công nghệ số vào phục hồi chức năng. Thông qua những giải pháp có chi phí hợp lý, dễ triển khai và bám sát nhu cầu thực tế, nhóm nghiên cứu kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, mở rộng khả năng tiếp cận các công nghệ phục hồi chức năng hiện đại và hỗ trợ người bệnh cải thiện chức năng cũng như chất lượng cuộc sống.

Một số hình ảnh minh hoạ