Đinh Thị Phương Hoài, Kubota Shinichiro, Trần Bình Trọng, Lê Trọng Hiếu, Trần Đức Hoàng, Nguyễn Vĩnh Lạc, Nguyễn Thanh Minh

Hình 1. Máu tụ ngoài màng cứng tuỷ sau chấn thương cột sống

1. Thông tin ca bệnh

Bệnh nhân nữ, 41 tuổi, nhập viện sau té ngã từ độ cao khoảng 2m, lưng tiếp đất.

Sau chấn thương, bệnh nhân xuất hiện:

Đau lưng nhiều

Hạn chế vận động

Tiểu tiện khó

Bệnh nhân được tiếp nhận và điều trị tại Khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế.

Hình 2. Xquang cột sống thắt lưng thẳng-nghiêng (A-B) và CT scan cột sống thắt lưng trên 3 mặt phẳng (C-E) ghi nhận gãy xẹp đốt sống L1 mất vững và có mảnh di trú vào ống sống tuỷ ngang mức L1 gây chèn ép tuỷ sống.

2. Chẩn đoán hình ảnh – Phát hiện tổn thương nguy hiểm

Các phương tiện chẩn đoán được thực hiện bao gồm X-quang, CT và MRI cột sống ngực – thắt lưng. Kết quả ghi nhận:

• Gãy xẹp thân đốt sống L1
• Phù tủy xương L1
• Máu tụ ngoài màng cứng phía trước từ D12–L3
• Hẹp ống sống, chèn ép tủy và rễ thần kinh chùm đuôi ngựa
• Đứt dây chằng gian gai D12–L1 → mất vững cột sống

???? Đây là tình trạng máu tụ ngoài màng tủy sau chấn thương, một bệnh lý hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm.

Hình 3. MRI cột sống thắt lưng trên 3 mặt phẳng với gãy xẹp và phù tuỷ thân đốt sống L1, máu tụ ngoài màng cứng phía trước D12-L3 (đầu mũi tên trắng)

3. Máu tụ ngoài màng tủy – Vì sao cần phát hiện sớm?

Máu tụ ngoài màng tủy (Spinal Epidural Hematoma – SEH) là tình trạng máu tích tụ trong khoang ngoài màng cứng, gây chèn ép tủy sống.

 - Tỷ lệ mắc rất thấp, đặc biệt trong chấn thương

 - Có thể gây liệt, rối loạn cơ tròn không hồi phục nếu chậm xử trí

 - Theo y văn, tiên lượng phụ thuộc chủ yếu vào thời gian giải ép tủy

Nghiên cứu cho thấy phần lớn bệnh nhân có thể hồi phục tốt nếu được phẫu thuật sớm trong “thời gian vàng”.

4. Chiến lược điều trị – Phẫu thuật sớm quyết định kết quả

Bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật khẩn:

Cố định cột sống bằng phương pháp PLIF

Mở bản sống D12–L1 để giải ép tủy

Mục tiêu điều trị:

Giải phóng chèn ép tủy và rễ thần kinh

Phục hồi độ vững cột sống

Hình 4. Hình ảnh trong mổ với định vị trước mổ bằng C-arm, tiến hành bộc lộ đốt sống và bản sống D12-L2, đồng thời mở bản sống giải áp, cố định cột sống bằng vít qua cuống D12-L2. Đóng vết mổ theo các lớp giải phẫu và chụp C-arm lại kiểm tra.

5. Kết quả sau điều trị

Sau phẫu thuật:

 - Giảm đau rõ rệt

 - Vận động cải thiện tốt

 - Tiểu tiện trở lại bình thường

 - Không ghi nhận biến chứng

Bệnh nhân phục hồi tốt, tránh được nguy cơ liệt và rối loạn chức năng lâu dài.

6. Thông điệp từ bác sĩ

Đau lưng sau chấn thương kèm tê yếu hoặc rối loạn tiểu tiện là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa để được chẩn đoán bằng MRI sớm. Phẫu thuật kịp thời là yếu tố quyết định giúp bệnh nhân hồi phục.

------

Thông tin liên hệ
Khoa Ngoại Thần Kinh - Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế
- Điện thoại: Phòng Cấp cứu - 0234 3837777
- Địa chỉ: 41-51 Nguyễn Huệ, TP. Huế
-Website: www.bvydhue.vn