Đinh Thị Phương Hoài, Huỳnh Nguyên Minh, Dương Hồ Thảo Nhi, Lê Trọng Hiếu, Trần Đức Hoàng, Nguyễn Vĩnh Lạc, Nguyễn Thanh Minh

1. Diễn tiến nguy hiểm sau co giật và nôn

Bệnh nhi 3 tuổi mắc Hemophilia B nhập viện trong tình trạng: co giật, nôn nhiều, lơ mơ, Glasgow Coma Scale (GCS) 8 điểm. Tiền sử xuất huyết não cách đây khoảng 20 ngày và được theo dõi điều trị Hemophilia B (thiếu yếu tố đông máu IX).

Khi nhập viện: mạch nhanh 130 lần/phút, sốt 38,5°C, đồng tử hai bên không đều, xét nghiệm cho thấy tình trạng rối loạn đông máu và phản ứng viêm tăng cao

Kết quả CT sọ não phát hiện: xuất huyết não vùng bán cầu não trái, khối máu tụ gây chèn ép não nguy hiểm. Bệnh nhi được chẩn đoán: Xuất huyết não bán cầu trái trên nền Hemophilia B.

Hình 1. Hình ảnh CT scan sọ não với xuất huyết não lượng lớn trán trái và não thất bên gây hội ứng khối đẩy lệch đường giữa sang phải.

2. Hemophilia B và nguy cơ xuất huyết não ở trẻ em

Hemophilia B là bệnh rối loạn đông máu di truyền do thiếu yếu tố IX. Trẻ mắc bệnh có nguy cơ chảy máu kéo dài hoặc xuất huyết tự phát, đặc biệt nguy hiểm khi xảy ra trong não. Theo các khuyến cáo quốc tế, xuất huyết nội sọ là một trong những biến chứng nặng nề nhất ở trẻ Hemophilia, có thể:

- gây phù não

- hôn mê

- di chứng thần kinh nặng

- tử vong nếu chậm trễ điều trị

Các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay gồm:

- đau đầu hoặc quấy khóc bất thường

- nôn ói

- co giật

- lơ mơ

- yếu tay chân

- thay đổi tri giác

- sau va chạm đầu dù nhẹ

Khi có các triệu chứng trên, trẻ cần được đưa đến bệnh viện ngay để được đánh giá thần kinh và chụp sọ não kịp thời.

3. Vai trò của phẫu thuật keyhole ít xâm lấn trong cấp cứu xuất huyết não

Sau hội chẩn khẩn cấp giữa chuyên khoa Ngoại Thần kinh, Huyết học lâm sàng và Gây mê Hồi sức bệnh nhi được chỉ định: phẫu thuật cấp cứu lấy máu tụ bằng đường mở sọ nhỏ (keyhole), kết hợp theo dõi và dẫn lưu não thất ra ngoài (EVD).

Trước phẫu thuật, trẻ được truyền huyết tương và bổ sung yếu tố đông máu IX nhằm cải thiện chức năng đông máu, giảm nguy cơ chảy máu trong mổ.

Kỹ thuật keyhole là phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn với:

- Đường mở sọ nhỏ

- Hạn chế tổn thương mô não

- Giảm mất máu

- Giảm đau sau mổ

- Hỗ trợ hồi phục nhanh hơn

Đây là ưu điểm đặc biệt quan trọng ở trẻ nhỏ và bệnh nhân có rối loạn đông máu như Hemophilia. Sau phẫu thuật, tình trạng tri giác của bệnh nhi cải thiện rõ rệt, huyết động ổn định và tiếp tục được theo dõi hồi sức tích cực.

Hình 2: Hình ảnh trong mổ với tu thế nằm ngửa, đường phẫu thuật keyhole trên trán trái với mở sọ 2x3cm (A,B), dẫn lưu não thất ra ngoài trên điểm kocher bên phải (C,E), máu tụ được đưa ra ngoài (D).

Hình 3: Hình ảnh CT scan sọ não sau mổ với máu tụ đã được lấu bỏ, dẫn lưu não thất ra ngoài đúng vị trí, giảm hiệu ứng khối, giảm đẩy lệch đường giữa trên mặt phẳng axial, sagital và coronal (A-D)

4. Theo dõi và điều trị dự phòng giúp giảm nguy cơ xuất huyết não

Các chuyên gia khuyến cáo trẻ mắc Hemophilia cần:

- Theo dõi định kỳ chuyên khoa huyết học

- Điều trị dự phòng yếu tố đông máu đúng phác đồ

- Tránh chấn thương vùng đầu

- Đến bệnh viện ngay khi có dấu hiệu thần kinh bất thường

Việc phối hợp đa chuyên khoa giữa Huyết học – Ngoại Thần kinh – Hồi sức đóng vai trò quyết định trong cứu sống và giảm di chứng cho bệnh nhi xuất huyết não do Hemophilia.

-----

Thông tin liên hệ
Khoa Ngoại Thần Kinh - Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế
- Điện thoại: Phòng Cấp cứu - 0234 3837777
- Địa chỉ: 41-51 Nguyễn Huệ, TP. Huế
-Website: www.bvydhue.vn.